عزت الله مولايى نيا همدانى

285

نسخ در قرآن ( فارسى )

كه اگر واقعا توبه « 1 » نمايند ، احكامشان عوض مىشود . شبههء هشتم اين اشكال را شيخ الطائفه شيخ طوسى رحمه اللّه مطرح كرده و مىگويد : « إذا اطلق الامر دلّ على حسن المأمور به أبدا فلو نهى عنه لا نتقضت دلالته على ذلك » « اگر شارع امر و دستور خود را به صورت مطلق صادر كند ، اين فرمان دلالت بر حسن ابدى مأمور به مىنمايد و اگر بعدا مردم را از آن نهى نمايد ، دچار تناقض شده و دلالت امر بر حسن مأمور به را نقض نموده است » . در واقع سؤال اصلى اين است كه آيا حكم اگر به صورت مطلق بيان شود ، دلالت بر پيوستگى حكم مىكند ، يا خير ؟ و به عبارت ديگر آيا امر مطلق دلالت بر « مرة واحدة » دارد يا بر تكرار ؟ پاسخ اين مطلب در علم « اصول فقه » به اثبات رسيده است كه امر به شىء دلالت بر تكرار نمىنمايد و آنچه مورد اتّفاق اصوليان است ، اين است كه : حكم تنها براى يك بار به حسن بودن مأمور دلالت مىكند و براى موارد بيشتر نياز به قرينه دارد . بنابراين ، از امر به چيزى يا نهى از آن نمىتوان مصلحت و يا مفسده‌اى دايمى و پيوسته مأمور به و يا منهى عنه را كشف نمود ، بلكه قرينهء بر آن لازم است . و سؤال ديگر كه اگر امر به شىء براى هميشه دلالت بر حسن آن كار نداشته باشد ، بر شارع حكيم لازم است كه آن را سريعا بيان كند و لكن پاسخ آن اين است كه : شارع بايد به موقع خودش مطلب را بيان كند تا هيچ‌گونه مصلحتى از مكلفين ساقط نشود و يا

--> ( 1 ) آيات و روايات توبه گواه اين داستان است . و قيد « ابد » صورتى را شامل است كه بدون توبه از دنيا بروند .